Nghi thức đón bạn trong lễ hội của người M'Nông (Hoàng Thị Vinh)

Tiếng tù và cất lên báo hiệu người M'Nông vào hội

Theo già làng Marin ở bon Bu Brung Lu, xã Đắk N'drung, huyện Đắk Song (Đắk Nông), các lễ hội lớn mang tính cộng đồng của người M'Nông đều có nghi thức đón bạn, thể hiện lòng hiếu khách, tinh thần đoàn kết, cùng nhau chia sẻ niềm vui với cộng đồng.

Dân tộc M’Nông (Đàm Minh Phiếu)

Múa mừng hạnh phúc lứa đôi của dân tộc M nông

Người M'Nông hay còn gọi là người Bu-dâng, Preh, Ger, Nong, Prâng, Rlăm, Kuyênh, Chil Bu Nor, nhóm M'Nông-Bu dâng, là sắc tộc sử dụng ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer. Dân tộc M’nông cư trú tập trung chủ yếu ở tỉnh Đắc Lắc, Lâm Đồng và sông Bé.

Bé gái M'Nông huấn luyện voi gây sốt mạng xã hội (Minh Nguyệt)

Kim Luan bên người bạn thân.

Chỉ trong vòng một tuần đăng tải, hình ảnh em bé huấn luyện voi đã gây tiếng vang trên các mặt báo của hơn 40 quốc gia.

Tác giả chùm ảnh em bé huấn luyện voi là Réhahn Croquevielle - nhiếp ảnh gia người Pháp. Anh sống ở Việt Nam đã 7 năm và đang sở hữu một quán kem nhỏ kiêm phòng trưng bày các tác phẩm của mình. Hiện nay, "tài sản" của Réhahn có khoảng 45.000 bức chân dung ấn tượng được lưu trữ trên fanpage. Những người bình thường trở thành model chuyên nghiệp dưới ống kính Réhahn.

Thanh bình lễ cúng cổng bon làng người M’Nông (Hồng Hải)

Già làng thổi nung và kêu gọi con cháu.

Lễ cúng cổng bon làng (Bư brah mpêr bon) của người M’nông được tổ chức hàng năm vào khoảng cuối tháng 3 đầu tháng 4 âm lịch, trước khi những cơn mưa đầu mùa rơi xuống. Lễ thường được tiến hành trong vòng 1 ngày, tại bên cổng ra vào bon làng. Mục đích của lễ cúng là để cầu cin các thần mưa gió, thần bão, thần dịch bệnh không gây tai họa cho bon làng trong suốt cả năm, từ đầu mùa mưa năm nay đến đầu mùa mưa năm sau.

Ruốc gà': Vị thuốc của người M’nông (Hoàng Thị Khuyên)

Món "ruốc gà" có mặt trong ngày hội văn hóa, dịp lễ tết của người dân tộc ở Đắk Nông. Ảnh: baodaknong

Không những là món ăn truyền thống dân dã và gần gũi, “ruốc gà” đối với đồng bào người M’nông, Mạ ở Đắk Nông còn là vị thuốc hữu hiệu để giải cảm, giải độc cho người ốm.

Cùng với cơm lam, thịt nướng, canh thụt… thì “ruốc gà” cũng là một trong nhiều món ăn vừa dân dã vừa ngon miệng của người dân tộc M’nông, Mạ (tỉnh Đắk Nông). “Ruốc gà” là món ăn truyền thống độc đáo được chế biến cùng những nguyên liệu quen thuộc từ thiên nhiên và rất được người dân yêu thích.

Lễ cúng mưa đầu mùa của dân tộc M’nông (Minh Bắc)

Đội chiêng vừa đi vòng quanh cây nêu vừa đánh bài chiêng mời gọi Giàng và các thần linh về dự và chứng kiến lễ cúng mưa đầu mùa

Lễ cúng mưa đầu mùa là một trong những nghi lễ truyền thống lâu đời và quan trọng đối với đồng bào M’nông. Cầu mong thần mưa ban cho mưa thuận gió hòa, cây cối nảy lộc, đâm chồi, cuộc sống bon làng ngày càng giàu đẹp.

Cưới hỏi của người M’Nông - Dao (Lý Thị Ninh)

Lễ cưới của dân tộc M'nông Preh ở Tây Nguyên

Người M’Nông cư trú khu vực Tây Nam Tây Nguyên. ở bốn tỉnh: Đắk Nông, Đắk Lắk, Lâm Đồng và Bình Phước số dân khoảng 67 nghìn người.

Đến thời điểm này gia đình của người M’Nông vẫn chủ yếu là gia đình mẫu hệ, con sinh ra thuộc dòng họ mẹ. Cư trú được xác định sau hôn nhân chủ yếu là sống ở nhà vợ, một vài địa phương xuất hiện hình thức cư trú song phương rồi ra ở riêng. Trong gia đình người nữ đứng vai trò chủ đạo nhưng người đàn ông vẫn được vị nể quyền thừa kế tài sản thuộc về người con gái út.

Bản sắc văn hoá của dân tộc M’Nông (Lý Hoài Ninh)

Nghi lễ cắm nêu cúng lúa của người M’nông, Đắk Nông

Người M’Nông là một trong những tộc người xuất hiện sớm nhất ở vùng đất Tây Nguyên và bảo lưu được nhiều nét văn hoá đặc trưng của dân tộc. Đó là những lễ hội truyền thống và kho tàng văn hóa dân gian độc đáo như: kể chuyện sử thi, đánh cồng chiêng, dân ca, dân vũ. 

Sử thi, kho tàng kinh nghiệm của người M’nông (Thùy Trang)

Ót N’drông (Sử thi) gắn liền với đời sống văn hóa của đồng bào M’nông và có ý nghĩa quan trọng trong việc trao truyền văn hóa cũng như kỹ năng sống. Dù ở khía cạnh nào của cuộc sống, Ót N’drông luôn có những lời khuyên kinh nghiệm hiệu quả và đó là cơ sở để người dân sống tốt hơn.

Hát sử thi, thể loại tự sự dân gian truyền miệng được lưu giữ trong trí nhớ của người M'nông từ đời này sang đời khác và thường được diễn xướng trong các dịp sinh hoạt cộng đồng. Ảnh: Ngọc Tâm

Văn hóa dân gian người M'Nông ở Đắk Nông (Thúy Hường)

Đắk Nông là vùng đất hội tụ và giao thoa nhiều vùng văn hoá truyền thống của các dân tộc thiểu số Tây Nguyên. Nơi đây còn lưu trữ nhiều nét văn hoá đặc trưng thể hiện qua các lễ hội gắn với đời sống tâm linh của người dân như là sinh hoạt cồng chiêng, sử thi, văn hoá ẩm thực, các điệu múa dân gian truyền thống,…

Văn hóa dân gian người M'Nông ở Đắk Nông (Thúy Hường)

Đắk Nông là vùng đất hội tụ và giao thoa nhiều vùng văn hoá truyền thống của các dân tộc thiểu số Tây Nguyên. Nơi đây còn lưu trữ nhiều nét văn hoá đặc trưng thể hiện qua các lễ hội gắn với đời sống tâm linh của người dân như là sinh hoạt cồng chiêng, sử thi, văn hoá ẩm thực, các điệu múa dân gian truyền thống,…

Văn hóa gia phả dòng họ của dân tộc M’nông (Vũ Kim Tuyến)

Văn hóa gia phả dòng họ của dân tộc M’nông là một di sản cần bảo tồn và phát huy trong xã hội đương đại. Với tộc người M’nông, trong các loại tờ giao dịch, tên của người được ghép với chữ Điểu, chữ K; như Điểu Noi, K’Thanh đối với Nam; còn chữ H’, chữ Thị đối Nữ, như H’Hồng, Thị Mai, làm chúng ta lầm tưởng đó là họ của người M’nông và nhiều người lầm tưởng tộc người M’nông không có họ.

Lễ cúng mưa đầu mùa của dân tộc M’nông (Đinh Văn Sánh)

Lễ cúng mưa đầu mùa là một trong những nghi lễ truyền thống lâu đời và quan trọng đối với đồng bào M’nông. Cầu mong thần mưa ban cho mưa thuận gió hòa, cây cối nảy lộc, đâm chồi, cuộc sống bon làng ngày càng giàu đẹp.

 Đội chiêng vừa đi vòng quanh cây nêu vừa đánh bài chiêng mời gọi Giàng và các thần linh về dự và chứng kiến lễ cúng mưa đầu mùa (Ảnh: Văn Phú)

Gốm cổ M’nông trước nguy cơ mai một (Hoàng Thị Khuyên)

Sản phẩm gốm M'nông.

Đồng bào dân tộc M’nông ở xã vùng sâu Yang Tao, huyện Lắk (Đắk Lắk) có nghề làm gốm hàng trăm năm. Nhưng thời gian gần đây, đồng bào không còn sản xuất gốm, làng nghề gốm truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một.

Tái hiện Lễ cúng cổng bon dân tộc M’Nông, tỉnh Đăk Nông (Triệu Thị Bắc)

Lễ cúng cổng bon làng của người M’nông được tổ chức vào cuối tháng 3 đầu tháng 4 âm lịch hàng năm, trước khi xuất hiện những cơn mưa đầu mùa.

Lễ cúng cổng bon làng của người M’nông được tổ chức vào cuối tháng 3 đầu tháng 4 âm lịch hàng năm, trước khi xuất hiện những cơn mưa đầu mùa. Lễ thường được tiến hành trong một ngày, tại cổng ra vào bon làng.

Dân ca M’Nông (Triệu Thị Bắc)

Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người M’Nông ở Việt Nam có dân số 102.741 người, cư trú tại 51 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người M’Nông cư trú tập trung tại các tỉnh: Đắk Lắk (40.344 người, chiếm 39,3% tổng số người M’Nông tại Việt Nam), Đắk Nông (39.964 người, chiếm 38,9% tổng số người M’Nông tại Việt Nam), Lâm Đồng (9.099 người), Bình Phước (8.599 người), Quảng Nam (13.685 người).

Dân ca M’Nông (Triệu Thị Bắc)

Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người M’Nông ở Việt Nam có dân số 102.741 người, cư trú tại 51 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người M’Nông cư trú tập trung tại các tỉnh: Đắk Lắk (40.344 người, chiếm 39,3% tổng số người M’Nông tại Việt Nam), Đắk Nông (39.964 người, chiếm 38,9% tổng số người M’Nông tại Việt Nam), Lâm Đồng (9.099 người), Bình Phước (8.599 người), Quảng Nam (13.685 người).

Văn hóa ẩm thực của người M' Nông (Minh Trang)

Văn hóa ẩm thực của người M’nông – Bù Gia Mập – Bình Phước

Thứ năm - 17/04/2014 16:20óa của một tộc người nói chung và văn hóa M’nông nói riêng không phải là cái gì đó quá bao la, rộng lớn hay khó nắm bắt. Đó là những nét riêng, độc đáo biểu hiện sinh động trong nội dung và hình thức của một số giá trị văn hóa tiêu biểu; Văn hóa ẩm thực, văn hóa trang phục, văn hóa nhà ở - kiến trúc, ngôn ngữ, lịch pháp, tín ngưỡng – tôn giáo, phong tục tập quán, đạo đức, văn học – nghệ thuật, y học dân gian,...

Nét văn hóa trong lễ hội Đâm Trâu của người M’Nông (Hoàng Công Thích)

Lễ đâm trâu được tổ chức vào dịp mừng chiến thắng, mừng thắng lợi của cộng đồng, khánh thành nhà rông, lễ cầu an, lễ xóa điềm xấu, điềm gở cho cả buôn làng.

Có thể nói khi mùa Xuân về, trên khắp mọi miền của đất nước diễn ra rất nhiều lễ hội mang đậm nét văn hóa truyền thống, trong đó có lễ hội đâm trâu (hay còn gọi là lễ hội chém trâu, ăn trâu) của người M’Nông.

Tín ngưỡng đa thần và phong tục tập quán của người M’nông (Nông Quang Khải)

Lễ cúng cầu mưa của dân tộc M'nông.

Người M’nông được các nhà nghiên cứu trong nước và ngoài nước chú tâm nghiên cứu bởi họ được coi là một tộc người bản địa, cư trú lâu đời tại vùng đất Nam Tây Nguyên (hay còn gọi là cao nguyên M’nông). Nền văn hóa của dân tộc này còn bảo lưu nhiều yếu tố cổ Đông Nam Á lục địa. Người M’nông là tộc người còn tồn tại niềm tin và tín ngưỡng đa thần. Họ tin có sự ngự trị của thế lực siêu nhiên chi phối cuộc sống của con người và là yếu tố hình thành những phong tục, tập quán của dân tộc.