Tết của người Cờ Lao ở xã Túng Sán (Lan Anh)

Cộng đồng người Cờ Lao ở xã Túng Sán (Hoàng Su Phì) được xem là một trong những nơi vẫn gìn giữ được các phong tục, tập quán của dân tộc mình. Không khí ngày Tết thường đến với các gia đình Cờ Lao từ rất sớm, vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch trong các ngôi nhà đã bắt đầu bận rộn chuẩn bị cho Lễ cúng Thần bếp, một vị thần không thể thiếu trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày. Từ đó cho đến ngày 25 tháng chạp, các thành viên trong gia đình sẽ tập trung quét dọn nhà cửa thật sạch và chờ đón năm mới.

Cúng Hoàng Vần Thùng nét văn hóa độc đáo của người Cờ Lao (Hà Nhung)

Lễ cúng Hoàng Vần Thùng với lễ vật sống.

Lễ cúng Hoàng Vần Thùng là một nghi lễ truyền thống, mang nhiều nét văn hóa độc đáo của người Cờ Lao.

Lễ cúng Hoàng Vần Thùng của người Cờ Lao ở xã Túng Sán, Hoàng Su Phì, Hà Giang trước đây thường do một dòng họ đứng ra chủ trì tổ chức tại miếu thờ thôn Tả Chải. Nghi  lễ cúng Hoàng Vần Thùng (thần Hoàng) hết sức quan trọng, mang ý nghĩa tín ngưỡng tâm linh sâu sắc đối với cộng đồng người.

Khám phá đồng bào dân tộc Cờ Lao (Lan Nhi)

Người dân tộc Cờ Lao sống chủ yếu vào cung ứng nông nghiệp

Người dân tộc Cờ Lao trên cao nguyên Hà Giang sống chủ yếu ở Hoàng Su Phì, Đồng Văn, Mèo Vạc có nguồn sống chính là cung ứng nông nghiệp có nghề trồng lúa nước, trồng chè, chăn nuôi. Theo nghiên cứu thì Người Cờ Lao có mặt tại Hà Giang cách bây giờ khoảng 120- 150 năm và được chia thành phổ biến nhóm khác nhau.

Nét đẹp trong đám cưới của người Cờ Lao (Minh Hằng)

Kèn đực và kèn cái là loại nhạc cụ thường được thổi trong các đám cưới của người Cờ Lao.

 Người Cờ Lao xã Túng Sán, huyện Hoàng Su Phì là một trong hai nhóm người Cờ Lao hiện đang sinh sống trên địa bàn tỉnh Hà Giang. Theo  tài liệu ghi chép cho thấy, nhóm người Cờ Lao xã Túng Sán thuộc nhóm Cờ Lao Đỏ có nguồn gốc từ tỉnh Quý Châu (Trung Quốc) di cư sang Việt Nam đến nay khoảng 150 - 250 năm. Về tên gọi, người Cờ Lao xã Túng Sán thường tự gọi là "Kề Lau" theo phiên âm Hán ngữ là "Kưa Lảo"; về ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ Ka - đai. Hiện nay, dân số của dân tộc này theo thống kê chỉ còn trên dưới 1.000 người.

Trang phục dân tộc Cơ Lao (Minh Hằng)

Dân tộc Cơ Lao ở Hà Giang có 3 nhóm là: Cơ Lao trắng, Cơ Lao xanh, Cơ Lao đỏ, nhưng trang phục của 3 nhóm Cơ Lao đều giống nhau gồm: khăn, áo, quần (nay là váy), thắt lưng, yếm che váy, xà cạp.

Khăn (đì ư trì vư) là loại khăn nhiễu không trang trí hoa văn, khăn rộng khoảng 40cm, dài 250-300cm, khi đội khăn được gấp đôi hoặc ba theo chiều dọc quấn nhiều vòng quanh đầu. Cách quấn khăn giữa người sống và người chết có khác nhau, người sống quấn khăn từ phải sang trái, người chết quấn khăn từ trái sang phải. Hiện nay người Cơ Lao còn dùng khăn vuông bằng len để đội đầu.

Trang phục dân tộc Cơ Lao (Minh Hằng)

Dân tộc Cơ Lao ở Hà Giang có 3 nhóm là: Cơ Lao trắng, Cơ Lao xanh, Cơ Lao đỏ, nhưng trang phục của 3 nhóm Cơ Lao đều giống nhau gồm: khăn, áo, quần (nay là váy), thắt lưng, yếm che váy, xà cạp.

Khăn (đì ư trì vư) là loại khăn nhiễu không trang trí hoa văn, khăn rộng khoảng 40cm, dài 250-300cm, khi đội khăn được gấp đôi hoặc ba theo chiều dọc quấn nhiều vòng quanh đầu. Cách quấn khăn giữa người sống và người chết có khác nhau, người sống quấn khăn từ phải sang trái, người chết quấn khăn từ trái sang phải. Hiện nay người Cơ Lao còn dùng khăn vuông bằng len để đội đầu.

Lễ hội cúng Thổ công và tổ tiên dân tộc Cờ Lao (Hoàng Thị Hải)

Thi đấu đánh yến tại lễ hội cúng Thổ công và Tổ tiên dân tộc Cờ Lao.

Đây là một hoạt động nằm trong Đề án phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc Cờ Lao tỉnh Hà Giang (giai đoạn 2011 – 2020) nhằm bảo tồn văn hoá cổ truyền của các dân tộc thiểu số. Lễ hội có 2 phần, lễ cúng Thổ công và Tổ tiên của người Cờ Lao có ý nghĩa cầu xin thần linh phù hộ, che chở cho cộng đồng về sức khoẻ, làm ăn thuận lợi, mùa màng bội thu…

Lên Hà Giang khám phá đồng bào dân tộc Cờ Lao (Hoàng thị Hải)

Người dân tộc Cờ Lao trên cao nguyên Hà Giang sống chủ yếu ở Hoàng Su Phì, Đồng Văn, Mèo Vạc với nguồn sống chính là sản xuất nông nghiệp với nghề trồng lúa nước, trồng chè, chăn nuôi. Theo nghiên cứu thì Người Cờ Lao có mặt tại Hà Giang cách ngày nay khoảng 120- 150 năm và được chia thành nhiều nhóm khác nhau.

Văn hóa hôn nhân của dân tộc Cờ Lao (Hoàng thị Khuyên)

Dân tộc Cờ Lao thực hiện hôn nhân một vợ một chồng, cư trú bên nhà chồng và ngoại hôn dòng họ. Trong truyền thống, đồng bào chấp nhận lấy vợ, lấy chồng đổi nhau giữa các gia đình (con trai nhà này lấy con gái nhà kia và ngược lại con trai nhà kia lại lấy con gái nhà này).

Dân tộc Cơ Lao (Mai Thục)

Tên gọi khác: Ke Lao

Nhóm ngôn ngữ: Ka đai

Cư trú: Tập trung ở huyện Ðồng Văn và Hoàng Su Phìn (tỉnh Hà Giang).

Ðặc điểm kinh tế: Ở Ðồng Văn, người Cờ Lao làm nương, gieo trồng ngô ở hốc núi đá. Ở Hoàng Su Phi, đồng bào làm ruộng nước và nương núi đất, trồng lúa là chính. Nghề thủ công phổ biến của đồng bào là đan lát và làm đồ gỗ, sản phẩm là phên, cót, nong, bồ, bàn ghế, yên ngựa v.v...

Dân tộc Cơ Lao (Hồng Hạnh)

Tên tự gọi: Cơ Lao

Tên gọi khác: Tứ Đư, Ho Ki, Voa Đề

Nhóm địa phương: Cơ Lao Trắng, Cơ Lao Xanh, Cơ Lao Đỏ.

Dân số: 2.636 người (Tổng cục Thống kê năm 2009)

Ngôn ngữ và chữ viết: Người Cơ Lao nói tiếng thuộc nhóm ngôn ngữ Ka Đai. Nhiều người biết chữ Hán, dùng chữ Hán để cúng lễ.

Dân tộc Cờ Lao (Hồng Hạnh)

Tên tự gọi: Cờ Lao.

Tên gọi khác: Tứ Ðư, Ho Ki, Voa Ðề.

Nhóm địa phương:Cờ Lao Xanh, Cờ Lao Trắng, Cờ Lao Ðỏ.

Dân số: 2.636 người (theo kết quả điều tra dân số năm 2009 của Tổng cục thống kê)

Lịch sử: Người Cờ Lao chuyển cư tới Việt Nam cách đây khoảng 150 - 200 năm.

Dân tộc Cờ Lao (Vi Đức Hồi)

Cờ Lao/Ngật Lão

Tổng số dân: 550.000 (ước)

Khu vực có số dân đang sống: Quý Châu, Quảng Tây, Vân Nam, Tứ Xuyên - Trung Quốc; một ít tại Hà Giangn Việt Nam.

Ngôn ngữ: Tiếng Cờ Lao (Ngật Lão)

Tôn giáo: Đạo giáo, Phật giáo.

Tết cổ truyền độc đáo của người Cờ Lao ở Hà Giang

Tết có ý nghĩa rất lớn với người Cờ Lao

Trong các lễ hội của ngươi Cờ Lao ở Túng Sán (Hà Giang), Tết Nguyên đán là ngày Tết cổ truyền được đón đợi, mong chờ nhất trong năm.

Cộng đồng dân tộc Cờ Lao ở trên địa bàn tỉnh Hà Giang là một trong những dân tộc rất ít người của cả nước. Dù vậy, nét văn hóa phong tục ăn tết của người Cờ Lao vẫn giữ được khá nguyên vẹn và có nhiều điểm độc đáo. Trong đó, cộng đồng người Cờ Lao ở xã Túng Sán (Hoàng Su Phì) được xem là một trong những nơi vẫn gìn giữ được các phong tục, tập quán của dân tộc mình. Điển hình phải kể đến phong tục đón Tết cổ truyền.