Tìm hiểu văn hóa truyền thống dân tộc và hệ thống nghệ thuật dân gian đặc sắc của người dân tộc Ca Dong, tại thôn 3, xã Trà Bui, huyện Bắc Trà My, Quảng Nam.
Những làn điệu dân ca: Ra nghế, Ca lêu, Plét, A hội, Dê ôdê, K’cheo sáng tác theo truyền thống sinh hoạt văn hóa, nhân văn
của người Ca Dong, nhua cầu mưa thuận
gió hòa, mùa màng tốt tươi để dân làng no ấm, đời sống thường ngày thể hiện
tâm tư, tình cảm, gắn kết hài hòa với thiên nhiên, núi rừng.
Người dân tộc Ca Dong
luôn có ý thức gìn giữ làn điệu dân ca, những lục
nương rẫy, hội hè, lễ hội ăn trâu, lễ hội Ká-pêê-nau, ngày Tết, ngày cưới hay xin hỏi, hát ru con, lời ca trai gái tỏ tình, lời hát trong những cánh rừng già nguyên sinh hay hội tụ gia đình. Người dân tộc Ca Dong có thể hát ca bất cứ thời gian nào và bất cứ ở đâu.
Như ngày hội mừng lúa mới:
"Lúa ơi ta gieo hạt giống xuống đất,
Lúa hãy cho gốc to.
Góc đều nhiều hạt,
Để năm nay mùa màng
được hạt.
Lúa cho người Ca Dong đủ ăn đủ dùng hơ…hơ".
Vào những buổi chiều sắp
tắt nắng, mặt trời lặn dần về bên kia núi hay
trong những đêm trăng sáng khắp núi rừng, cũng là lúc chàng trai
Ca Dong khơi tiếng chiêng H'len tấu lên khi trầm hùng, như tiếng của đại ngàn âm u
huyền bí, khi thì trong
trẻo, thanh thoát như tiếng suối chảy róc rách
nơi suối nguồn. Chàng trai
và cô gái bắt đầu hát a hội với nhau:
"Hỡi em gái xinh
xinh ơi,
Em ngồi bên suối nhớ ai.
Đôi chân em đẹp như quả chuối vàng,
Đôi tay em đẹp như búp măng rừng.
Anh ngắm em mà lòng
không chán".
Chất giọng mộc mạc, lúc trầm, lúc bổng, khi da diết mời gọi, người con gái Ca Dong đã trót đem lòng thương đã không dấu được nổi lòng mình
qua không gian núi rừng rất tự nhiên cất lên tiếng hát:
"Em đang ở trên con dốc núi cao đợi anh dẫn bước,
Em đang ở bên con suối lớn nước chảy xiết chờ anh cõng qua".
Quả nhiên từng câu ca quyến rũ để yêu nhau, trai gái Ca Dong tỏ lời trìu mến qua làn điệu dân ca a hội trữ tình mà nên duyên vợ chồng, đó là những lời yêu thương của độ lứa trai cô gái Ca Dong trải tình cho nhau qua những lời ca tặng ấn tượng. Bắt đầu từ ngày hôm đó, chàng trai và cô con gái về báo với cha mẹ mình đã tìm được người thương. Cũng từ ngày mai, chàng
trai và cô con gái qua lại hai bên gia đình giúp phát rẫy trỉa lúa, săn bắt, hái nấm, bẻ măng, xuống
suối bắt cá, cả hai cùng chờ đợi ngày vui hạnh phúc.
Và lời ca của cô gái Ca Dong:
"Tôi ở vùng này sẽ đi bắt chồng ở làng khác,
Một là bắt chồng ở Trà My.
Hai là bắt chồng ở Trà Vân,
Dù mẹ có một đứa con vẫn thả mẹ.
Dù cha có một mình con vẫn thả cha,
Hai đứa không bỏ nhau".
Cũng đến lúc, người con gái Ca Dong lại mượn hình ảnh của làn điệu Plét khá độc đáo, để bày tỏ lòng mình:
"Ta về ở vùng xa lạ quay đằng sau không có anh em,
Không có bà con làng xóm.
Trong khi đau ốm không có ai trông coi".
Mới chỉ nghe, người
chồng Ca Dong cũng đã phần nào hiểu được tâm trạng của người vợ mình đi lấy chồng xa, và còn hơn một tâm trạng, đó là tâm trạng lẻ loi của người
vợ khi tự tách mình ra khỏi bản làng.
Anh xao xuyến hiểu thấu tình vợ bơ vơ:
"Em đừng quay mặt đi,
Vắng em vầng trăng sẽ không sáng ngời.
Không có con sóc
nào ngó đến,
Em đừng bước ra khỏi làng mà đi,
Vắng em dòng suối không còn chảy.
Vắng em không có ngọn gió nào thổi qua".
Ngày nay, người Ca Dong lại
dùng làn điệu dân ca để ngợi ca quê hương, làng bản và cứ thế mà ngân vang mãi
trong lòng mỗi người:
"Ơi, anh ơi,
Ta vui cuộc đời mới.
Lúa khoai đây màu
mỡ, rẫy nương tươi tốt.
Ơi, anh ơi,
Quê hương người Ca Dong còn khổ.
Quê hương của người Ca Dong còn nghèo,
Ta hát mừng ngày vui liên hoan.
Ta hát mừng ngày vui bên nhau hơ…hơ".
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét