Nghệ Nhân Dân Tộc Gia Rai Cao Nguyên Trung Phần Việt Nam. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

Dân tộc Gia Rai (hay Jrai), với dân số khoảng 411.275 người, là một trong những cộng đồng lớn nhất vùng Cao Nguyên Trung Phần Việt Nam, tập trung chủ yếu ở các tỉnh Gia Lai, Kon Tum, Đắk Lắk và một phần Phú Yên. Dân Tộc Gia Rai nổi tiếng với văn hóa phong phú: Sử thi dân gian như "Xinh Nhã", "H’Bia Đrang", "Đăm Di", cồng chiêng, điệu múa sôang, và điêu khắc tượng nhà mồ những yếu tố phản chiếu triết lý nhân văn về sự hài hòa giữa con người, thiên nhiên và cộng đồng mẫu hệ.

Huyền Thoại Sử Thi Tây Nguyên.* Biên Khảo Huỳnh Tâm.

Những dân tộc thiểu số Tây Nguyên, sử thi chứa đựng cả một bề dày văn hóa, một chiều dài lịch sử cũng như những kinh nghiệm sống được tích lũy lâu đời. Mỗi sử thi đều mang hồn cốt văn hóa, như thanh âm hùng vĩ của cuộc sống cộng đồng dân tộc nơi đại ngàn, vọng về từ hàng nghìn năm lịch sử.

Lễ Pơ Thi Của Dân Tộc Ba Na. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

Lễ Pơ Thi (hay còn gọi là lễ bỏ mả) là một trong những nghi thức văn hóa, tâm linh quan trọng nhất của dân tộc Ba Na (và các dân tộc Tây Nguyên khác như Ê Đê, Gia Rai).

Nhân văn sâu sắc về vòng đời con người, sự gắn bó với cộng đồng mẫu hệ và lòng biết ơn đất trời. Đây không chỉ là lễ tiễn biệt người đã khuất mà còn là dịp để cộng đồng khẳng định sự trường tồn, đoàn kết và tái sinh tinh thần.

Cồng Chiêng Dân Tộc Ba Na Kon Tum. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

Dân tộc Ba Na (hay Bahnar), có dân số khoảng 286.910 người, một trong những cộng đồng lớn nhất vùng Cao Nguyên Trung Phần Việt Nam, tập trung chủ yếu ở các tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Quảng Ngãi và một phần Bình Định. Họ nổi tiếng với văn hóa phong phú: Sử thi dân gian như "H'Bia Đrang", cồng chiêng (gong), điệu múa xoang, hát Ay Ray, và kiến trúc nhà rông những yếu tố phản chiếu triết lý nhân văn về sự hài hòa giữa con người, thiên nhiên và cộng đồng mẫu hệ.

Nghệ Sĩ Dân Tộc Dao Tây Bắc Việt Nam. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

Dân tộc Dao, với dân số khoảng 891.151 người, là một trong những cộng đồng lớn nhất vùng núi phía Bắc Việt Nam, phân bố chủ yếu ở các tỉnh Tây Bắc như Lào Cai, Lai Châu, Yên Bái và Sơn La.

Nghệ Nhân Dân Tộc Ba Na Cao Nguyên Trung Phần. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

Dân tộc Ba Na (hay Ba-Na, với các nhóm nhánh như Rơ Ngao, Rơ Lơng, Tơ Lô, Glar, Bơ Nâm, Kriêm, KonKơdeh), với dân số khoảng 286.910 người, một trong những cộng đồng lớn nhất vùng Cao Nguyên Trung Phần Việt Nam, tập trung chủ yếu ở các tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Quảng Ngãi và một phần Bình Định.

Ba Bộ Sử Thi M'Nông, Ba Na & Xê Đăng Tây Nguyên. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

Lần đầu tiên, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ba (3) bộ “Sử Thi Liên Hoàn Tây Nguyên” hay còn gọi là “Sử Thi Chuỗi”, sử thi phổ hệ đồ sộ của các dân tộc M'Nông, Ba Na và Xê Đăng.

Mỗi bộ sử thi chứa khoảng 100 tác phẩm và đây được đánh giá là một trong số những bộ sử thi thuộc loại dài nhất thế giới.

Tranh Không Lặp Lại. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

Truyền Nhân.

Tay Cha dạy khắc từng hoa,

Lan Anh quen nết từ ta thuở đầu.

Cây suối trôi, cột nhà nâu,

Tái sinh thành tượng, thấm sâu nghĩa đời.

Thử thách hồ sinh, tay người,

Khắc nẻ, vá nứt, dệt lời tri âm.

Chạm thô rồi vẽ nên tầm,

Hồn xưa kết tụ, sắc thâm quyện hòa.

* Huỳnh Tâm.

 

TRANH KHÔNG LẶP LẠI BƯỚC HAI.

(Biên khảo về giá trị độc bản trong hội họa gỗ Tây Bắc).

Có những điều trong đời, chỉ đến khi ta chạm tay vào chúng, lắng nghe hơi thở của chúng, mới thực sự hiểu được vì sao cái đẹp không bao giờ lặp lại.

Nghệ Sĩ Kể Sử Thi E DÊ. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

Các Nghệ sĩ kể sử thi Ê Đê ở Cao Nguyên Trung phần Việt Nam.

Dân tộc Ê Đê (hay E Đê), với dân số khoảng 398.671 người (theo điều tra 2019), là một trong những cộng đồng lớn nhất vùng Cao Nguyên Trung Phần Việt Nam, tập trung chủ yếu ở các tỉnh Đắk Lắk, Đắk Nông, Gia Lai và một phần Khánh Hòa, Phú Yên. Họ nổi tiếng với văn hóa phong phú:

Hành Trình Hồn Nhiên Của Nghệ Sĩ Lan Anh Họa Mộc. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

Hành Trình Họa Mộc.

Hồn nhiên ta bước đường xa,

Lan Anh họa mộc chan hòa rừng xanh.

Ván lợp cũ trăm năm gánh,

Hồi sinh khói bếp, ánh vàng lung linh.

Thổ cẩm Dao Mông dệt hình,

Kết vàng bạc trắng, hồn linh núi rừng.

Sapa chợ Tình tưng bừng,

Mẹ Mông xuân thắm, áo rừng khoe hoa.

* Huỳnh Tâm.

Trên hành trình nào cũng chó những thử thách nhân sinh, và người nhận được hồn nhiên đúng nghĩa như Nghệ sĩ Lan Anh Họa Mộc.

Nghệ Sĩ Dân Tộc Miền Tây Bắc. * Biên khảo Huỳnh Tâm.

Nghệ Nhân Thái Hồn.

Khèn bè réo rắt núi sông vang,

Xòe tay Thái nữ thắm tình mang.

Lời lượn Lò Mai sâu ký ức,

Điệu múa Xuân Mùa ấm đất lành.

Khăn piêu hoa văn hồn dân tộc,

Giọng ca Thúy Thái nối trời xanh.

Nghệ sĩ Tây Bắc lan muôn thuở,

Bản sắc ngàn năm mãi sáng danh.

* Huỳnh Tâm.

Bài thơ khắc họa khèn bè, xòe Thái, hát lượn, múa, khăn piêu, và các nghệ sĩ tiêu biểu, gửi gắm thông điệp về sự trường tồn của bản sắc dân tộc.

Nghệ Thuật Tranh Gỗ Tây Bắc. * Biên khảo Huỳnh Tâm.

Tranh Gỗ Tây Bắc.

Gỗ thơm khắc chạm nét quê hương,

Núi thẳm mây ngàn dệt mộng sương.

Thái nữ khăn piêu ngời điệu xòe,

Mông trai khèn réo vọng ngàn phương.

Hoa văn thổ cẩm hồn dân tộc,

Lễ hội phiên chợ ấm tình thương.

Mảnh gỗ lan xa lời Tây Bắc,

Hồn quê vạn thuở mãi vấn vương.

* Huỳnh Tâm

Lời ca vinh danh tranh gỗ Tây Bắc qua hình ảnh gỗ thơm, núi mây, khăn piêu, khèn Mông, hoa văn, và lễ hội, đồng thời nhấn mạnh giá trị văn hóa và khát vọng lan tỏa hồn quê.

Nghệ Thuật Dệt Thổ Cẩm Tây Bắc. * Biên khảo Huỳnh Tâm.

Thổ Cẩm Tây Bắc.

Chàm xanh dệt mộng núi ngàn xa,

Hoa văn thêu thắm kể tình ca.

Khăn piêu Thái nữ ngời duyên núi,

Áo Mông rực rỡ ánh trăng ngà.

Sợi lanh xe nhỏ đời bền chặt,

Cửi gỗ vang vang nghĩa thiết tha.

Hồn quê gửi gấm trong từng nét,

Thổ cẩm ngàn năm mãi nở hoa.

* Huỳnh Tâm.

Vẻ đẹp của thổ cẩm qua hình ảnh chàm xanh, hoa văn, khăn piêu, áo Mông, và khung cửi, đồng thời nhấn mạnh giá trị văn hóa trường tồn, gửi gắm hồn quê qua từng nét dệt.

Tây Bắc Hồn Quê. * Biên khảo Huỳnh Tâm.

Núi ngàn mây phủ lối xa xôi,

Khèn Mông réo rắt gọi hồn người.

Thổ cẩm hoa văn ngời ký ức,

Khăn piêu Thái nữ thắm tình rồi.

Then Tày vang vọng lời cha mẹ,

Lễ hội Gầu Tào nối đất trời.

Hồn quê lưu giữ trong tranh gỗ,

Văn hóa ngàn năm mãi sáng ngời.

* Huỳnh Tâm.

Văn hóa những dân tộc Tây Bắc, một cánh cửa tổng quan toàn diện một kho tàng đa dạng, mang đậm bản sắc, và phong phú của các dân tộc sinh sống tại vùng núi phía Tây Bắc, Việt Nam, như Thái, Tày, Dao, Mông, Nùng, và nhiều dân tộc khác.

Tranh Mùa Hè Và Thử Thách Mới Của Lan Anh Họa Mộc. * Biên khảo Huỳnh Tâm.

Hè sang Tây Bắc trái chín cây,

Đào mận rừng mơ ký ức đầy.

Hoa nở xuân sang nay hiếm gặp,

Quả chín hè về đã vắng bay.

Dân Tây áo chàm hoa văn lạ,

Tộc Thái khăn piêu chuyện kể say.

Hồn quê khắc gỗ lan xa xứ,

Thử thách hoạ mộc ấm tình nây.

* Huỳnh Tâm.

Nghệ Sĩ Lan Anh Họa Mộc. * Biên khảo Huỳnh Tâm.

GỖ MÀU SẮC NHÂN VĂN.

Lan Anh Họa Mộc nét chân phương,

Mộc mạc tâm thành, vẹn ý thương.

Tây Bắc hồn rừng vang gió núi,

Phương Đông nghĩa đậm, thắm tình hương.

Hương đất thoảng bay hồn mộng thắm,

Gỗ tạc nụ cười, triết lý sương.

Sapa kể chuyện tầm xa mở,

Khắc nét quê hương vạn thuở trường.

* Huỳnh Tâm.

Cái tên "Lan Anh Họa Mộc" là một cấu trúc ngôn ngữ nhân văn, và tính triết lý cẩn màu sắc họa mộc.

DÂN TỘC NGƯỜI RỤC. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

TỔNG QUAN VỀ NGƯỜI RỤC.

Dân tộc Rục là một nhóm dân tộc thiểu số rất nhỏ, thuộc nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer, sống chủ yếu ở vùng núi rừng xã Thượng Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình, đặc biệt là khu vực hang sâu trong rừng núi Phong Nha, Kẻ Bàng.

- Tên gọi "Rục" nghĩa là "hang" hay "hốc đá" trong tiếng địa phương, phản ánh môi sinh bản địa.

DÂN TỘC MÒ ÂU. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

1 . Tổng quan nhân số và địa lý

Người Mường (còn gọi Moi, Mual, Moi Bi, Au Ta, Ao Ta) chiếm khoảng 1,45 triệu người theo điều tra 2019, là nhóm dân tộc thiểu số lớn thứ ba ở Việt Nam sau Kinh, Tày và Thái.

Họ sinh sống chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Hòa Bình, Thanh Hóa, Phú Thọ, Sơn La, có nhóm nhỏ ở Hà Nội và vùng Tây Nguyên.

2. Kinh tế, Sinh hoạt nhiều chiều.

Đời sống chủ yếu dựa vào nông nghiệp lúa nước, đi cùng canh tác nương rẫy, chăn nuôi gia súc và khai thác nông sản rừng như nấm, dược liệu, mật ong, keo dán thiên nhiên, tre nứa.

DÂN TỘC Ổ ĐU. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

1 . Địa lý & Dân số.

Nhóm Ơ Đu cư trú tại xã Nga My, bản Văng Môn (trước đây là Kim Hoa, Xốp Pột), huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An, sống xen kẽ cùng nhóm dân tộc Khơ Mú và Thái.

Dân số chính thức là 428 người theo Tổng điều tra dân số năm 2019, chiếm khoảng 0.0005% dân số cả nước.

2 . Ngôn ngữ & Đức tin.

Ngôn ngữ Ơ Đu thuộc họ Mon-Khmer, nay gần như bị mai một; phần lớn người Ơ Đu hiện dùng tiếng Thái và Khơ Mú cho giao tiếp hàng ngày.

Dân Tộc Chút. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

1 . Địa lý và Nhân khẩu. 

Người Chứt là tập hợp gồm 5 nhóm nhỏ (Rục, Sách, Arem, Mày, Mã Liêng), sống chủ yếu tại huyện Minh Hoá, Tuyên Hoá (Quảng Bình), tỷ lệ nhỏ ở Hà Tĩnh.

Tổng dân số khoảng 7.513 người (năm 2019).

2 . Ngôn ngữ, Cơ cấu xã hội và Nhà ở.

Ngôn ngữ: thuộc hệ Việt-Mường, với các phương ngữ riêng theo nhóm; Arem có ngôn ngữ riêng cùng trong nhóm ngôn ngữ Vietic.

Dân Tộc Sách. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

1 . Địa lý – Nhân khẩu.

- Người Sách sinh sống chủ yếu ở các xã Lâm Hóa, Hóa Tiến, Lâm Sum, Hóa Hợp, Hóa Lương, Thượng Hóa thuộc các huyện Minh Hóa, Tuyên Hóa và Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.

- Dân số Người Sách chiếm khoảng 2.655 người theo điều tra năm 2009; chung cộng đồng Chứt có khoảng 7.513 người (2019), trong đó hơn 87% cư trú ở Quảng Bình.

Dân Tộc Mầy. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

1 . Địa lý, Nhân khẩu & Lịch sử định cư.

- Người Mày sinh sống tại huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình (Các xã như Ca Oóc, Bãi Dinh, Chà Lồ) với tổng cộng khoảng 1.163 người (năm 2008), trong đó chỉ khoảng 450–600 người còn sử dụng ngôn ngữ Mày.

- Từ trước giữa thế kỷ XX, Mày là dân du canh du cư, săn bắn hái lượm sâu trong rừng núi. Năm 1958, chính quyền Việt Nam tiến hành sắp xếp lại và định cư cộng đồng Mày trong các làng ổn định.

Dân Tộc Mã Liềng. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

1 . Nhà cửa, Không gian tâm linh & quy định kiêng kỵ.

- Người Mã Liềng xây nhà sàn với hai cầu thang riêng biệt cho nam và nữ. Trước cửa phòng bên phía nam là “cửa ma” nơi linh hồn người chết được đưa ra, và không ai được phép nhô đầu qua cửa này để tránh linh hồn quấy nhiễu.

- Trong nhà luôn có một gian gọi là buồng thiêng hay “gian bảy”, nơi thờ bùa hộ mệnh linh thiêng “Ma nộ” (cung tên). Chỉ có vợ chồng chủ nhà và con trai mới được vào, tuyệt đối cấm con dâu, con rể và người ngoài bước vào.

Dân Tộc Arem. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

1.  Địa lý và Nhân khẩu.

- Người Arem (còn gọi là Cmbrau, hoặc Umo – nghĩa là “người hang/cave”) sống dọc biên giới Việt–Lào, tại xã Tân Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình; ở Laos thuộc tỉnh Khăm Muộn.

- Dân số hiện tại chỉ còn khoảng 500–800 người, trong đó chỉ 20–100 người cao tuổi thông thạo tiếng Arem và phần lớn vẫn sử dụng tiếng Bru hoặc tiếng Việt làm ngôn ngữ giao tiếp hàng ngày.

Dân Tộc Xá Lá Vàng. * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

1 . Nhân khẩu, định danh & ngôn ngữ.

* Người Mường, trong đó “Âu Tá (Ao Tá)” thường được dịch thành Mò Âu trong khu vực miền núi phía Bắc Việt Nam có dân số lớn thứ ba Việt Nam, khoảng 1.27 triệu người năm 2009 .

* Người Mường sử dụng ngôn ngữ nhóm Việt‑Mường, thuộc hệ Nam Á. Các nhóm như Ao Tá / Mọi Bi chỉ là phân vùng văn hóa-linguis riêng trong dân tộc Mường lớn hơn .

Dân Tộc Người Đan Lai "Cõng". * Biên Khảo Huỳnh Tâm.

1 . Dân số & nguồn gốc.

- Người Đan Lai hiện còn khoảng 3.000 người, sinh sống chủ yếu tại hai bản Cò Phạt và Búng (xã Môn Sơn, Con Cuông, Nghệ An), thuộc vùng lõi Vườn Quốc gia Pù Mát.

- Theo truyền thuyết dân gian, nhóm này xuất phát từ dân tộc La bị truy đuổi từ vùng Nghệ An nội địa, phải chạy sâu vào rừng để tồn tại. Sau hàng thế kỷ biệt lập, họ tạo nên nền văn hóa độc đáo và giọng nói "lai tạp" nằm giữa Mường và Việt cổ.

Dự Án Đại Học Hè.

Chương trình bảo trợ Văn Hóa 54 dân tộc Việt Nam.

Đại học nhân văn, theo hình thức "điền dã" tiến hành những cuộc khảo sát và nghiên cứu khoa học, văn hóa của 54 dân tộc Việt Nam.

- Danh sách giáo sư: 

- Ghi danh tham gia :

- Khóa điền dã 45 ngày:

- Giáo trình:

- Bài giảng:

Chương Trình Bảo Trợ Văn Hóa 6.

Chương trình bảo trợ Văn Hóa 54 dân tộc Việt Nam

Tổ chức thiện nguyện, bất vụ lợi. Phát huy, cách tân, bảo cổ, phục hồi Văn hóa 54 dân tộc Việt Nam.

1 - Điều hành.

a) Trưởng chương trình điều hành tổng quát, Phó chương trình quản trị, Tổng thư ký, Ban biên tập, Ban biên khảo, và Thành viên bảo trợ.

b) Giám sát thực hiện những chi tiết phục vụ văn hóa và xã hội.

Thư Mời Chương Trình Văn Hóa 5.

Chúng tôi là một nhóm thiện nguyện, bất vụ lợi tạm đứng ra vận dụng và vựt dậy tinh thần bảo vệ văn hóa của 54 dân tộc Việt Nam. Hiện nay văn hóa quá suy đồi cho nên chúng tôi không thể ngồi yên, nay lấy quyết định tìm phương hướng gìn giữ những gì văn hóa còn lại.

Thông Báo Chương Trình Văn Hóa 4.

Chương trình Văn hóa 54 dân tộc Việt Nam

Thông báo.

Chúng tôi cần một số sách dưới đây để đánh máy lại và phổ biến trên mạng. Kính xin quý nhà bảo trợ ủng hộ cho chương trình này được hoạt động tốt hơn.

Fifty Four (54) Vietnam Ethnic Groups Cultural Project.

Purpose:

Voluntary and nonprofit organization. To preserve, to promote, to innovate the Culture of 54 ethnic groups in Vietnam.

1 - Administration

a) Chief Executive program general and deputy program administrator, the editors, the editorial board survey, and sponsorship.

Chương Trình Bảo Trợ 3.

Văn Hóa 54 Dân Tộc Việt Nam.

Chúng tôi xin cáo lỗi, tạm dừng lại công việc loan tải tài liệu của dân tộc H'Mông, vì chưa tìm ra người đại diện phụ trách biên tập, và không nhận được bảo trợ để đánh máy tài liệu, nếu có điều kiện chúng tôi nhất định sẽ tiếp tục thực hiện văn hóa dân tộc H'Mông.

Liên Lạc Chương Trình Văn Hóa 2.

Chương trình Văn hóa 54 dân tộc Việt Nam

Mọi thư từ liên lạc : baotrovanhoavietnam@gmail.com

Bảo trợ xin gửi về Nguyễn Gia Thưởng: 

gthuong@gmail.com

Chương Trình Bảo Trợ Văn Hóa 1.

Mọi thư từ liên lạc : baotrovanhoavietnam@gmail.com 

Bảo trợ xin gửi về : nhuanh12041974@gmail.com 

- Huỳnh Tâm điện thoại di động tại Pháp Quốc: +336 67515343. Paris: 0667515343.

Thông Báo Đặc Biệt (Văn hóa 54 Dân Tộc)

 Thông Báo Đặc Biệt (Văn hóa 54 Dân Tộc)

Trang phục gắn liền với con người từ đó biến thành chất liệu văn hóa, mỗi dân tộc có trang phục riêng biệt, và thể hiện tính nhân sinh của dân tộc mình.